Odkładając
Rzeczy
Na miejsce
ŻYDOWSCY BRESLAUERZY
I ICH PRZEDMIOTY
Wystawa była dostępna od maja do września 2024 r. w Domu dla Kultury OP ENHEIM we Wrocławiu. Było to pierwsze tego typu przedsięwzięcie w Polsce oparte na prywatnych zbiorach żydowskich rodzin z przedwojennego Breslau – m.in. Haddów, Freundów, Herzów, Cohnów, Tischlerów, Zadików, Falków, Sklarzów i Peritzów – tworzone we współpracy z nimi.
Ponad 2 300 osób z 27 krajów odwiedziło wystawę i poznało różne wątki mieszczańskiego życia żydowskiego – tego prywatnego, religijnego, kulturalnego i zawodowego na przestrzeni XVIII, XIX i XX wieku. Ekspozycji towarzyszył komentarz artystyczny z nurtu site-specific oraz performans na finisaż.
Cyfrowa wersja wystawy prezentuje narrację ułożoną w obszary tematyczne – tak, jak w jej oryginalnej odsłonie osoby zwiedzające przechodziły do kolejnych pokoi – oraz digitalizację obiektów, w tym kilka modeli 3D, a także dokumentację fotograficzną z ekspozycji w OP ENHEIM.
Obszary tematyczne
-
Wprowadzenie
Breslau i Wrocław – miasto o wielu tożsamościach i dwóch życiorysach, dla których cezurą był okres nazizmu i II wojny światowej. Ich skutki szczególnie dotknęły przedwojenną społeczność niemieckich Żydów w Breslau.
-
STAWANIE SIĘ BRESLAUEREM_KĄ
Od połowy XVIII w. ścieżki zawodowe, a niekiedy też osobiste żydowskich i nieżydowskich mieszkańców Breslau zaczęły się intensywnie splatać i przenikać.
-
RODZINA
Wiele spośród rozproszonych po świecie przedmiotów stanowią pamiątki intymnych momentów z życia rodzinnego, świadczące o bliskiej więzi z miastem.
-
PRACA
Od 1790 r. Żydzi na Śląsku, w tym w Breslau, mogli podejmować pracę w przemyśle. Wkrótce wielu stało się właścicielami dóbr ziemskich, banków, firm o międzynarodowej renomie i domów handlowych.
-
RELIGIA
Edykt emancypacyjny z 1812 r. był istotnym krokiem w kierunku przyznania Żydom równych praw obywatelskich w Królestwie Pruskim. W przypadku Breslau umożliwiło to dalszą integrację żydowskich i nieżydowskich mieszkańców miasta, jak również doprowadziło do zmian w podejściu do praktyk religijnych i postaw wobec tradycji.
-
KULTURA I CZAS WOLNY
Żydzi z Breslau byli bardzo aktywni w dziedzinie kultury. Wśród nich znajdowali się rozpoznawalni w kraju pisarze, jak Emil Ludwig, malarze, jak Eugen Spiro, a także muzycy i kompozytorzy, jak Otto Klemperer.
-
EDUKACJA
Dzięki Żydowskiemu Seminarium Teologicznemu Breslau od połowy XIX w. był światowym centrum żydowskiej wyższej edukacji religijnej, przyciągającym studentów i wykładowców z całych Niemiec i zagranicy.
-
ZERWANE WIĘZI
W 1933 r. władzę w Niemczech przejęła Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (NSDAP), na której czele stał Adolf Hitler. W Breslau na ugrupowanie to zagłosowało ponad 40% mieszkańców.
-
OBIEG RZECZY
Od czasów prześladowań społeczności żydowskiej w Niemczech w latach 30. XX wieku i wymuszonych emigracji, przez okres II wojny światowej oraz po jej zakończeniu przedmioty żydowskie krążyły i przechodziły z rąk do rąk: skradzione, przywłaszczone, rzadziej ocalone, odnalezione.